Liturgia Ko\u015bcio\u0142a wspomina tego dnia uroczysty wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0105 wszyscy czterej Ewangeli\u015bci. Uroczyste Msze \u015bw. rozpoczynaj\u0105 si\u0119 od obrz\u0119du po\u015bwi\u0119cenia palm i procesji do ko\u015bcio\u0142a. Zwyczaj \u015bwi\u0119cenia palm pojawi\u0142 si\u0119 ok. VII w. na terenach dzisiejszej Francji. Z kolei procesja wzi\u0119\u0142a sw\u00f3j pocz\u0105tek z Ziemi \u015awi\u0119tej. To w\u0142a\u015bnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Jerozolimie stara\u0142 si\u0119 bardzo dok\u0142adnie powtarza\u0107 wydarzenia z \u017cycia Pana Jezusa. W IV w. istnia\u0142a ju\u017c procesja z Betanii do Jerozolimy, co po\u015bwiadcza Egeria (chrze\u015bcija\u0144ska p\u0105tniczka pochodzenia galijskiego lub hiszpa\u0144skiego). Autorka tekstu znanego jako Itinerarium Egeriae lub Peregrinatio Aetheriae ad loca sancta. Wed\u0142ug jej wspomnie\u0144 w Niedziel\u0119 Palmow\u0105 patriarcha otoczony t\u0142umem ludzi wsiada\u0142 na osio\u0142ka i wje\u017cd\u017ca\u0142 na nim do \u015awi\u0119tego Miasta, za\u015b zgromadzeni wierni, witaj\u0105c go z rado\u015bci\u0105, \u015bcielili przed nim swoje p\u0142aszcze i palmy. Nast\u0119pnie wszyscy udawali si\u0119 do bazyliki Zmartwychwstania (Anastasis), gdzie sprawowano uroczyst\u0105 liturgi\u0119. Procesja ta rozpowszechni\u0142a si\u0119 w ca\u0142ym Ko\u015bciele. W Rzymie sz\u00f3sta niedziela Przygotowania Paschalnego pocz\u0105tkowo by\u0142a obchodzona wy\u0142\u0105cznie jako Niedziela M\u0119ki Pa\u0144skiej, podczas kt\u00f3rej uroczy\u015bcie \u015bpiewano Pasj\u0119. Dopiero w IX w. do liturgii rzymskiej wszed\u0142 jerozolimski zwyczaj urz\u0105dzenia procesji upami\u0119tniaj\u0105cej wjazd Pana Jezusa do Jeruzalem. Z czasem jednak obie te tradycje po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119, daj\u0105c liturgii Niedzieli Palmowej podw\u00f3jny charakter (wjazd i pasja). Jednak w r\u00f3\u017cnych Ko\u015bcio\u0142ach lokalnych procesje te przybiera\u0142y rozmaite formy, np. biskup szed\u0142 pieszo lub jecha\u0142 na o\u015bl\u0119ciu, niesiono ozdobiony palmami krzy\u017c, ksi\u0119g\u0119 Ewangelii, a nawet i Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament. Pierwsz\u0105 udokumentowan\u0105 wzmiank\u0119 o procesji w Niedziel\u0119 Palmow\u0105 przekazuje nam Teodulf z Orleanu (+ 821). Niekt\u00f3re przekazy podaj\u0105 te\u017c, \u017ce tego dnia biskupom przys\u0142ugiwa\u0142o prawo uwalniania wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n
Polskie zwyczaje<\/p>\n
Dzisiaj odnowiona liturgia zaleca, aby wierni w Niedziel\u0119 M\u0119ki Pa\u0144skiej zgromadzili si\u0119 przed ko\u015bcio\u0142em, gdzie powinno odby\u0107 si\u0119 po\u015bwi\u0119cenie palm, odczytanie perykopy ewangelicznej o wje\u017adzie Pana Jezusa do Jerozolimy i uroczysta procesja do ko\u015bcio\u0142a. Podczas ka\u017cdej Mszy \u015bw., zgodnie z wielowiekow\u0105 tradycj\u0105, czyta si\u0119 opis M\u0119ki Pa\u0144skiej (wed\u0142ug relacji Mateusza, Marka lub \u0141ukasza – Ewangeli\u0119 \u015bw. Jana odczytuje si\u0119 w Wielki Pi\u0105tek). Obecnie kap\u0142an w Niedziel\u0119 Palmow\u0105 nie przywdziewa szat pokutnych, fioletowych, jak to by\u0142o w zwyczaju dawniej, ale czerwone. Procesja za\u015b ma charakter triumfalny. Chrystus wkracza do \u015bwi\u0119tego miasta jako Kr\u00f3l i Pan. W Polsce istnia\u0142 kiedy\u015b zwyczaj, i\u017c kap\u0142an id\u0105cy na czele procesji wychodzi\u0142 przed ko\u015bci\u00f3\u0142 i trzykrotnie puka\u0142 do zamkni\u0119tych drzwi ko\u015bcio\u0142a, wtedy drzwi si\u0119 otwiera\u0142y i kap\u0142an z wiernymi wchodzi\u0142 do wn\u0119trza ko\u015bcio\u0142a, aby odprawi\u0107 uroczyst\u0105 liturgi\u0119. Mia\u0142o to symbolizowa\u0107, i\u017c M\u0119ka Zbawiciela na krzy\u017cu otwar\u0142a nam bramy nieba. Inne \u017ar\u00f3d\u0142a przekazuj\u0105, \u017ce celebrans uderza\u0142 po\u015bwi\u0119con\u0105 palm\u0105 le\u017c\u0105cy na ziemi w ko\u015bciele krzy\u017c, po czym unosi\u0142 go do g\u00f3ry i \u015bpiewa\u0142: \u201eWitaj, krzy\u017cu, nadziejo nasza!\u201d.<\/p>\n
W polskiej tradycji ludowej Niedziel\u0119 Palmow\u0105 nazywano r\u00f3wnie\u017c Kwietn\u0105 b\u0105d\u017a Wierzbn\u0105. W tym dniu \u015bwi\u0119cono palmy, kt\u00f3re w tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej symbolizuj\u0105 odradzaj\u0105ce si\u0119 \u017cycie. Wykonywanie palm wielkanocnych ma bogat\u0105 tradycj\u0119. Tradycyjne palmy wielkanocne przygotowuje si\u0119 z ga\u0142\u0105zek wierzby, kt\u00f3ra w symbolice Ko\u015bcio\u0142a jest znakiem zmartwychwstania i nie\u015bmiertelno\u015bci duszy. Obok wierzby u\u017cywano tak\u017ce ga\u0142\u0105zek malin i porzeczek. \u015acinano je w \u015arod\u0119 Popielcow\u0105 i przechowywano w naczyniu z wod\u0105, aby pu\u015bci\u0142y p\u0105ki na Niedziel\u0119 Palmow\u0105. W trzpie\u0144 palmy wplatano r\u00f3wnie\u017c bukszpan, barwinek, bor\u00f3wk\u0119 i cis. Tradycja wykonywania palm szczeg\u00f3lnie zachowa\u0142a si\u0119 na Kurpiach oraz na Podkarpaciu, gdzie corocznie odbywaj\u0105 si\u0119 konkursy na najd\u0142u\u017csz\u0105 i najpi\u0119kniejsz\u0105 palm\u0119.<\/p>\n
W zale\u017cno\u015bci od regionu, palmy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 wygl\u0105dem i technik\u0105 wykonania. Palma g\u00f3ralska wykonana jest z p\u0119ku witek wierzbowych, wiklinowych lub leszczynowych. Zako\u0144czona jest czubem z bazi, jedliny, bibu\u0142kowych kolorowych kwiat\u00f3w i wst\u0105\u017cek. Palma kurpiowska powstaje z pnia \u015bci\u0119tego drzewka (jod\u0142y lub \u015bwierka) oplecionego wid\u0142akiem, wrzosem, bor\u00f3wk\u0105, zdobionego kwiatami z bibu\u0142y i wst\u0105\u017ckami. Czub drzewa pozostawia si\u0119 zielony. Palemka wile\u0144ska jest obecnie najcz\u0119\u015bciej \u015bwiecon\u0105 palm\u0105 wielkanocn\u0105. Jest niewielkich rozmiar\u00f3w, upleciona z suszonych kwiat\u00f3w, mch\u00f3w i traw.<\/p>\n
Z palmami wielkanocnymi wi\u0105\u017ce si\u0119 wiele ludowych zwyczaj\u00f3w i wierze\u0144: po\u015bwi\u0119cona palma chroni ludzi, zwierz\u0119ta, domy. Od dawna istnia\u0142 tak\u017ce zwyczaj po\u0142ykania bazi, kt\u00f3re to zapobiegaj\u0105 b\u00f3lom gard\u0142a i g\u0142owy. Wierzono, \u017ce sproszkowane kotki dodawane do napar\u00f3w z zi\u00f3\u0142 maj\u0105 moc uzdrawiaj\u0105c\u0105, bazie z po\u015bwi\u0119conej palmy zmieszane z ziarnem siewnym pod\u0142o\u017cone pod pierwsz\u0105 zaoran\u0105 skib\u0119 zapewni\u0105 urodzaj, krzy\u017cyki z palmowych ga\u0142\u0105zek zatkni\u0119te w ziemi\u0119 broni\u0105 pola przed gradobiciem i burzami, po\u015bwi\u0119cone palmy wystawiane podczas burzy w oknie chroni\u0105 dom przed piorunem. Po\u015bwi\u0119con\u0105 palm\u0105 nale\u017cy pokropi\u0107 rodzin\u0119, co zabezpieczy j\u0105 przed chorobami i g\u0142odem, uderzenie dzieci witk\u0105 z palmy zapewnia zdrowie, wysoka palma przyniesie jej tw\u00f3rcy d\u0142ugie i szcz\u0119\u015bliwe \u017cycie, pi\u0119kna palma sprawi, \u017ce dzieci b\u0119d\u0105 dorodne. Po\u015bwi\u0119con\u0105 palm\u0119 zatykano za \u015bwi\u0119tymi obrazami, gdzie pozostawa\u0142a do nast\u0119pnego roku. Palmy wielkanocnej nie mo\u017cna by\u0142o wyrzuci\u0107. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142a ona palona, popi\u00f3\u0142 za\u015b z tych palm wykorzystywano w nast\u0119pnym roku w obrz\u0119dzie \u015arody Popielcowej. Znany te\u017c by\u0142 zwyczaj \u201epalmowania\u201d, kt\u00f3ry polega\u0142 na uderzaniu si\u0119 palmami. Tu jednak tradycja by\u0142a r\u00f3\u017cna w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Polski. W niekt\u00f3rych regionach zwyczaj ten jest zwi\u0105zany dopiero z poniedzia\u0142kiem wielkanocnym. W wi\u0119kszo\u015bci region\u00f3w jest to jednak zwyczaj Niedzieli Palmowej, gdzie \u201epalmowaniu\u201d towarzyszy\u0142y s\u0142owa: Palma bije nie zabije – wielki dzie\u0144 za tydzie\u0144, malowane jajko zjem, za sze\u015b\u0107 noc – Wielkanoc.<\/p>\n
Dzisiaj, cho\u0107 wiele dawnych obyczaj\u00f3w odesz\u0142o ju\u017c w zapomnienie – tworz\u0105 si\u0119 nowe. W wielu ko\u015bcio\u0142ach mo\u017cna nadal podziwia\u0107 kilkumetrowe plamy. Dzieci w szko\u0142ach, schole i grupy parafialne prze\u015bcigaj\u0105 si\u0119 w przygotowaniu naj\u0142adniejszych palm. Cz\u0119sto pracom tym towarzysz\u0105 konkursy lub konkretne intencje.<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o informacji:niedziela.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Liturgia Ko\u015bcio\u0142a wspomina tego dnia uroczysty wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0105 wszyscy czterej Ewangeli\u015bci. Uroczyste Msze \u015bw. rozpoczynaj\u0105 si\u0119 od obrz\u0119du po\u015bwi\u0119cenia palm i procesji do ko\u015bcio\u0142a. Zwyczaj \u015bwi\u0119cenia palm pojawi\u0142 si\u0119 ok. VII w. na terenach dzisiejszej Francji. Z kolei procesja wzi\u0119\u0142a sw\u00f3j pocz\u0105tek z Ziemi \u015awi\u0119tej. To w\u0142a\u015bnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 w … Czytaj dalej<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-admin","4":"has-more-link","5":"post-25058","7":"format-standard","8":"category-rok-2024"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parafiarososzyca.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25058","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parafiarososzyca.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parafiarososzyca.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiarososzyca.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiarososzyca.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25058"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/parafiarososzyca.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25058\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parafiarososzyca.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiarososzyca.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiarososzyca.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}